Po drugiej turze wyborów prezydenckich w Polsce trwają kontrowersje związane z liczeniem głosów oraz działaniami obwodowych komisji wyborczych. W związku z tym Sąd Najwyższy (nie mylić z nielegalną Izbą Kontroli, w której zasiadają sami przebierańcy), jako organ uprawniony do rozpatrywania protestów wyborczych, przedstawił oficjalne stanowisko dotyczące zgłaszanych naruszeń przepisów Kodeksu wyborczego.

POLECAMY: Czy Karol Nawrocki zostanie prezydentem? Bodnar wskazuje na poważne wątpliwości prawne

61 protestów wyborczych – ile zostało rozpatrzonych przez SN?

Według danych podanych przez Monikę Drwal z zespołu prasowego Sądu Najwyższego, na dzień analizy wpłynęło łącznie 61 protestów przeciwko wyborowi nowego prezydenta RP – Karola Nawrockiego. Do tej pory Sąd Najwyższy rozpatrzył jedynie sześć z nich.

Zgodnie z art. 284 § 1 Kodeksu wyborczego, każdy obywatel ma prawo złożyć protest wobec wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, który następnie rozpatruje Sąd Najwyższy. Protest ten musi zawierać uzasadnienie oraz dowody świadczące o naruszeniu przepisów wyborczych lub podejrzeniu przestępstwa.

Kontrowersje wokół składu orzekającego

Nie można pominąć istotnego kontekstu politycznego i prawnego, który otacza proces rozpatrywania protestów wyborczych. Od 2018 roku protestami wyborczymi zajmuje się Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych SN, której status prawny jest kwestionowany przez obecny rząd ze względu na sposób powołania jej członków.

Ta kontrowersja ma głębokie korzenie w sporach konstytucyjnych dotyczących reformy sądownictwa przeprowadzonej w poprzednich latach. Obecny rząd na podstawie licznego orzecznictwa podważa legitymację tej izby, co może rzutować na odbiór społeczny i polityczny wydawanych przez nią orzeczeń. Sytuacja ta wprowadza dodatkowy element niepewności do i tak już skomplikowanego procesu prawnego.

Nieprawidłowości w Krakowie i Mińsku Mazowieckim – co się wydarzyło?

Jednym z najbardziej znanych przypadków nieprawidłowości było błędne przypisanie głosów w komisji wyborczej w Krakowie, gdzie głosy oddane na Karola Nawrockiego i Rafała Trzaskowskiego zostały odwrócone. Podobna sytuacja miała miejsce również w Mińsku Mazowieckim.

Tego typu błędy mogą mieć kluczowe znaczenie przy ocenie legalności wyników wyborów, zwłaszcza gdy różnice procentowe są niewielkie. Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego (np. SK 3/01), nawet pojedyncze naruszenia procedur wyborczych mogą skutkować uchyleniem wyborów, jeśli mają wpływ na ich wynik końcowy.

Jak Sąd Najwyższy reaguje na zgłaszane naruszenia?

W komunikacie Sąd Najwyższy zaznaczył, że działania obwodowych komisji wyborczych, takie jak uchybienia w liczeniu głosów czy błędne wypełnianie protokołów, mogą stanowić podstawę dla protestów wyborczych.

Jednym z głównych narzędzi weryfikacji tych zarzutów są oględziny kart wyborczych. Jak wyjaśnia SN:

„Jednym z możliwych dowodów mogących potwierdzić zasadność zarzutów dotyczących ustalenia wyników głosowania lub wyników wyborów są oględziny kart wyborczych.”

Te czynności dowodowe zlecane są przez Sąd Najwyższy właściwemu Sądowi Rejonowemu w ramach pomocy sądowej. To właśnie sąd niższej instancji prowadzi posiedzenie, przeprowadza oględziny i przekazuje wnioski SN.

Ryszard Kalisz: Nieprawidłowości są marginalne

Członek Państwowej Komisji Wyborczej, Ryszard Kalisz, wypowiedział się na temat skali nieprawidłowości podczas wywiadu w TVN24 (9 czerwca 2025 r.). Stwierdził, że liczba błędnych protokołów jest minimalna:

„Powiedziałbym, że jest to liczone w setkach albo w tysiącach. Nie, nawet nie w tysiącach. Ta skala jest niewielka.”

Kalisz dodał jednak, że każda nieprawidłowość w procesie wyborczym jest niedopuszczalna i powinna zostać dokładnie przeanalizowana.

Ceremonia wręczenia zaświadczenia Nawrockiemu – czy coś może jej zapobiec?

Na 11 czerwca 2025 roku zaplanowano uroczystość wręczenia Karolowi Nawrockiemu zaświadczenia o wyborze na prezydenta RP na Zamku Królewskim w Warszawie.

Pytany o możliwość opóźnienia lub odwołania ceremonii ze względu na protesty, Ryszard Kalisz odpowiedział:

„Nie sądzę.”

To oświadczenie sugeruje, że Państwowa Komisja Wyborcza nie oczekuje istotnych zmian w wyniku wyborów mimo zgłaszanych przez obywateli protestów.

Podsumowanie: Czy protesty doprowadzą do anulowania wyborów?

Obecny stan rzeczy wskazuje na to, że choć zgłoszono już ponad 60 protestów, większość z nich jeszcze nie została rozpatrzona przez Sąd Najwyższy. Skala nieprawidłowości oceniana przez PKW jako marginalna, ale jak zauważa sam Sąd:

„Każde naruszenie procedur wyborczych może mieć kluczowe znaczenie dla legalności wyborów.”

Czy więc Sąd Najwyższy dojdzie do wniosku, że błędy te miały wpływ na wynik wyborów? Odpowiedź poznamy po rozpatrzeniu wszystkich protestów.